Minggu, 09 Agustus 2020
KUMPULAN KILA KILA BAHASA SUNDA
Jumat, 17 Januari 2020
Minggu, 15 Desember 2019
KUMPULAN SAHADAT CIREBON
Sare’at mulya kang kagungan sare’at,
hakekat mulya kang kagungan hakekat,
mar’rifat suci mulya kang kagungan suci,
rasa mulya kang kagungan rasa,
rasa sampurna muling sing dunya,
mukmin sing kawitan,
Allooh anu mulih,
Muhammad anu masihan rasa,
rasa sari sarira wangi,
metu roh idlofi sarupa lawang dzatullah,
sir rasa ganda rasa,
ganda rasa metu rasa,
kari rasa rasa sejati,
mulya rasa ning sampurna,
sampurna mulih sing dunya,
ilang rupa ilmu mulya,
agama mulus sujud ka dzatullooh,
wiyat sukma jati sukma Allooh,
sari dzatullah suwarga,
dzat sampurna ka sawarga,
sari rasa dzat sampurna ning dzat,
laa ilaaha illallah muhammadur rosulullooh.
Telu roh idlofi kanyataan sifatullah kang anama ketel putih,
rasa kanyataan dzatullah kang anama putih,
les putih kumpuling badan kalawan nyawa,
namaning putih ratna mulya jati,
sir eling sajatining urip,
sajatining Allah sajatining rasa,
iya urip sajatining Allooh sajatining manusa,
ules putih araning nyawa,
ules lereng badan Allooh kagebed putih,
iya nagara sampura cahya sang udel putih,
mulya anu langgeng jaya sampura,
iya tajalli Allooh,
sahadat sare’ate saadege salungguhe sholu Allooh,
laa ilaaha illallah muhammadur rosulullooh,
Alloohumma roh badan roh nyawa,
sahadat pangleburan,
sahadat sakeling wekasan,
salira naraka kaping pitu jadi suwarga sabda Allooh,
junjunan derajatullooh,
junjunan derajat sajabing baja,
salamet umat nabi Muhammad,
ya wali ya wali birohmatika ya arhamar rohimin.
Sahadat Pancer (Sahadat Majmal)
============================
Bismillahi Allah kang Maha Agung,
Allah kang Maha Luhur,
Allah kang Maha Suci,
Qulhuallahu ahad, Allahus shomad,
lam yalid walam yulad,
walam yakulahu kufuan ahad,
ya Sayidina Imam Pengeran Muhammad Shohibulahsan angkis dinillah,
ya Allah ya Ahad ya Shomad,
ya Hu Allah ya Hu rasa mulya,
ya Allah sifat ingsun ya Allah rupa ingsun,
ya Allah pengeran ingsun,
rasa tunggal ya Hu haq,
Allahumma taqobbal du’aa,
dzat sare’at dzat tarekat dzat hakekat zat ma’rifat,
dzat kesuciyane manusa,
dzat kamulyaane manusa,
Allahuma sir sidayidana dzat agung,
dzat kaluhurane Adam,
ya Hadi ya Wali ya Hu sahadat majmal,
sapa arane jujuluk mandarapi,
sarawuhe Gusti Rosulullah saw,
datenge sahadat kang dadi pancere urip,
urip pangandikane Allah,
laa ilaha illallah muhammadurrosulullah.
Sahadat Sampurna
================
Sir gumilang, rat gumilang,
sampurnaning af’al,
ratnaning sifat,
ganda rasa sukma mulya,
badanku keri sampurna.
Allooh kang ngajiyad,
Allooh kang kersa ngajiyad,
ngajiyad kersaning Allooh,
kersaning Pangeran,
banyu kang urip sampurnaning dzat,
sampurnaning sifat,
Allohuma wujud suci badan sampurna.
Alloohuma badan suci bagus ati,
tinggi sukma mujarab madep maring Allooh,
Alloohuma watu turu goibing Allooh,
roh madep maring cahyaning Allah,
laailaha illallooh muhammadur rosulullah,
sukma lara sukma lari sukma mulih tan kena keri,
sa elah kentaling rasa dzat les.
Sahadat Jeneng
=============
Ashadu sahadat jeneng,
kang jumeneng kelawan isun,
jisim kang sholat,
sholat sajeroning jisim,
madep ning dzatullah,
masup ning sifatullah,
ya hu iman, hu suci badan sampurna.
Sahadat Insan Kamil
=================
ALLAHU AKBAR,
KUN FAYAKUN, KUN FAYAKUN, KUN FAYAKUN,
SUBHANALLAH, SUBHANALLAH, SUBHANALLAH,
SIR INGSUN BAITULLAH,
ATI INGSUN MARING ALLAH,
JEJANTUNG INGSUN MARING NUR MUHAMMAD,
GETIH INGSUN ROHMAN ROHIM,
BADAN INGSUN INSAN KAMIL,
I’TIQOD SUCI BADAN SAMPURNA.
PENGUCAP INGSUN KALAMULLAH,
TURU INGSUN KERSANA ALLAH,
MADEP INGSUN ING MAHA SUCI KULA NYUWUN . . . . (sebutkan anda),
LAA HAULA WALAA QUWWATA ILLA BILLAHIL ‘ALIYIL ‘ADHIM.
============
Acinya metu saking roh idlofi,
banyu karang banyu langgeng,
metu saking banyu pangkon,
prepet bur les.
Mani luwih mulya,
rasa mani luwih mulya,
pati mani luwih wit,
wisesa pangeran ratna gumilang,
mud gumeter putih,
rat kerat rat kerat.
Mangka den arani sang kali meneng,
urip pangeran sangiang resik,
suci banyu putih,
ing urube katon murub ing tengah jagat,
asup rasa manjing rasa,
rasa tunggal,
tunggal rasa,
sapelentung bulan,
tanggal bulan opat belas,
di jero aya kawula.
Asyhadu sahadat adam,
sawiji ngiring kawitan,
kadua ngiring wekasan,
sahadatna saciptana, sa enya-enyana,
sa temen-temenna anging jeung Allah,
kadua pangandika Allah.
Asyhadu sahadat sayang,
mipir wilis braja suci,
kang jumeneng wali tunggal,
tetesan Allah,
tetesan Adam.
Asyhadu katiban rasa,
ilang rasa,
dzat sifat rupa tunggal,
roh dzat les.
Asyhadu sahadat bawa iman,
jati lulungguhan pulo nyawa,
inten-inten ning manusa,
wujudullah pancering urip,
dzat gumilang dzat pangeran,
dzat pangeran awak urang,
dzat gumenceng awak urang,
dzat kumeub enggonwang,
rasa pati ingsum urip.
Sahadat Nuh
===========
Asyhadu mudar penggang jati,
urip tan kena owah,
dzat sifat mulya sampurna
Eling-eling beurat teuing kaki badan,
badan ditinggal ku nyawa,
jisim mah sing patitis,
ya badan mangka sampurna,
badan wuwuh jeung nu lembut,
badan kanyataanana parlanggeng jaya sampurna.
Pujining jasad kang alus,
maring solat
solat dzat les.
Pujining rasa
resik suci,
mulya jati,
wong lungkeb sejagat kebeh.
Segala niat miyat isun,
rasa sukma kalbu iman,
amin santer utus kersaning Allah.
Asyhadu mundar lenggang jati,
lumenggang jati bango butak.
Adegan kaula hengetan,
Muhammad gusti kawula,
Panutan kawula Yang Manon.
Sahadat Musa
============
Mutawilah sahadating jisim.
Mulahilah sahadating nyawa.
Mulawasitah sahadating rasa.
Usholli urip wekasaning badan den ngaliling.
Usholli urip wekasaning badan Muhammad ngaliling.
Usholli urip wekasaning badan Muhammad ngaliling.
Usholli wekasaning badan, innahu kawulaning safilhi safilha, ya mulhu huhakbar.
Sahadat Yusa
==========
Sirrullah dzatullah
Pangeran qudratullah
hu allooh ya ingsun
Pangeran qudratullah
asal cahya mulih ing cahya,
asal qudrat mulih ing qudrat,
asal teu aya mulih ing teu aya,
mulih ing qudrating Allah,
hu ya ingsun Allah.
Usik sirnaning badan,
wengkuh sih kanugrahaning Allah.
Asyhadu iku jumeneng ingsun,
asma ingsun puji ingsun,
puji kawula ingsun dewe
Asyhadu sahadat sepi,
pi ka nepi mulih,
mulih maring sepi,
ing langgeng sahadate,
kang ungguling goib,
mulang goibing luwih,
wallahu ya isun.
Ingsun angung guru tunggal,
tunggalna jeung Adam tapel,
luhureun sayang kencana
handapeun hatiga warna,
anu calik di bumi suci,
anta mulya patapaan manusa,
alam panjang powe panjang,
tuduh Allah Rosulullah.
Ashadu sahadat pekareman,
aja karem maring dunya,
isun karem maring dzatullah
rungkad rungkede dzat les.
Mentrak mentruk mintaruman,
ras clak ras clik kersaning Allah.
Sahadat Ibrohim
============
tuan tan kawasa,
melebet ing gedong dampal tapakan,
melencati sang kubur,
mulih ka jati sampurna.
Agama kama lebur kama ragane kabeh,
ambet tan aja ana kang kari,
dzat les dzat les,
sirna mulih ka kaudratullah kabeh.
Patunggalan wujud tunggal sejatining manusa,
kumenceng putih gumulung putih,
sejatining sifat,
wujudullah kang amangku ing Allah kabeh.
Adus sukma resik suci,
pan punika saketclok badan kelawan nyawa.
Ashadu sahadat jati,
tegang pati,
anu terus kana hati,
sahadat kegawa mati,
Allah anu teja kari sejatining sampurna.
Ibu iman sejatining pangeran,
kudrat sejatining Allah,
Asal ora mulih maring ora.
Sahadat Muhammad
=================
Sih na nu di pangkon,
dzat na anu di pandang,
sifatna anu mulya,
sukmana anu dimaksud,
kapanggih ti rahmatullah.
Sri tunggal sri ma’unah,
asup rasa dahar pangawarasa,
sri khofi iman sadana,
tunggal nikmat jeung pangeran.
Sri manah sri tunggal,
samana tunggal,
tunggal sumsum,
ditunggalkeun kanu kakawasa.
Alloohuma kanafi Allah Muhammad wekasan,
panggih ora pinanggih,
temu ora katemu,
raga badan sapisan,
pada misan,
isun weruh sejatining nepi.
Allahuma ilaha sucining pangeran,
sholli ‘ala sayidina,
sirna nu nyembah,
sirna anu disembah,
Muhammad rupa sejati.
Waliyullah balik sumpah,
dibalikeun ku Nabi,
ditulak ku Allooh,
asyhadu anlaa ilaha illallah Muhamadur rosulullah.
=============
Sang abuli Samadullah, jalaniyah si puter,
isun jaluk gawnnira raksanen awak isun,
urip lan warase, isun metu saking desa kauirapan,
arep ngungsi maring desa kewaran, anggo tanpa anggo,
kang alungguh ana ning kidul wetan, gusti isun Sunan Kali Jaga,
kang ana mai urip isun, anngo tanpa anggo,
kang alungguh ana ing kidul kulon, gusti isun kang anamai sahadat isun,
anggo tanpa anggo, kang alungguh ana ing lor wetan,
gusti isun kang anamani ya isun, anggo tanpa anggo,
kang alungguh ana ing lor kulon,
gusti isun Nyi Mas Ayu Panguragan kang anamai rahayu tengah,
rahayu selamet, ya isun wonge, ya isun wong cerbon.
Sahadat Cerbon Girang
===================
Erang-erang sahadat cerbon girang,
era-era sahadat jepura,
ratu kuncung lurah agung,
laailaha illallah Muammadur rosulullah.
Sahadat Astana
=============
Ashadu sahadat astana,
ana sahadat saking cerbon,
ana wulan tanggal sapisan,
henget-hengete lagi pasieh,
sira sapa isun sapa,
ya isun putra putune Eyang Kuwu Sangkan Urip,
sira aja kesamaran,
selamet, selamet, selamet kersaning Allah.
Sahadat Manik Wanoja
====================
Bissmillahir rahmanir rahim
Sang manik nyawa
milir sira sujuda ing pangeranira
Sang manik gumilang
lungguhira ana ing iga wekas isun kang kiwa
Metunira saking cahyane matanisun kang kiwa
Laa ilaaha illallah muhammadur rasulullah
Sahadat Gunung Sembung Cerbon
============================
Gunung Sembung liwang liwung,
bale mangu sapejajar,
Gunung Jati aja samar,
setahun mangsa tinemuha,
sawindu mangsa meruha kelawan isun,
ti yang daplang jungjang si bayalangu,
pulo babakan majeti,
rangrang murag gegelunge nyi mas panguragan,
ora ana kang ngimponi,
iya isun kang ngimponi.
Sahadat Kalisapu
===============
ketekan panganten eling,
bisa nguripi bisa marasaken,
iya iki tegese sahadat kalisapu.
Sahadat Jepura
=============
Hong,
ashadu tilu-tilu,
rat sejatining mangkurating Allah,
Syech Allah Syech Malaka Syech Kubro,
awang uwung durung ana,
bumi sega duwus ana,
awang uwung kang wus ana,
ing Gunung Jati,
awang uwung kang wus ana ing gua dalem,
awang uwung kang wus ana ing Kuningan,
Ratu Kucing Pangeran Cempa,
sirah Banten gebung Cerbon,
suku Jepura.
Kang karuhun kang tinuwakaken,
Kiyai Buyut Quper Putih,
anurunaken Kiyai Buyut Halfiyah,
anurunaken Kiyai Buyut Suwara,
anurunaken Kiyai Buyut Jepura,
wit setapak kembu dawa isi ula keter-keter putih,
ya isun kang anduweni gembolo araning banyu,
si bapa masih perjaka,
si embok masih perawan,
hong kiyai buyut Kinuncung,
ancik-ancik lemah segandu,
bumi langit saceloncong,
saiki ora kedang keding,
besuk ya ora kedang keding.
Sahadat Wangi
=============
Ashadu sahadat wangi,
kang Jumeneng Raden Penganten,
gilang gumilang ing pati lafad ganda wangi.
Sahadat Sukma
=============
Ashadu cangkok sari,
anyangkok sarining sukma,
aja bara tapake,
pan ragane ora nana katut sarimbagane pisan,
dzat plas dzat les sepi nyanyet,
anyelanglung musnah ilang,
mulih ing keraton.
Sahadat Fatimah
===============
Ashadu ayat manik johar Fatimah,
urip ora karana ginawe,
urip kang murba wisesa,
sang keraton sang kedaton,
ratu wadon kang jumeneng Siti Juleaha,
hasumping ngaji gelung iman,
kemukus lintang johar.
Ashadu anlaa ilaaha illallah,
waashadu anna muhammadar rosulullah,
roh ilafi mar’rifatullah,
angang wali adus fatimah,
amasuhi wadon kakaula,
andawiyah wadon kasturi,
inganakaken dening Nabi Allah,
tinurunaken saking kudratullah,
sukma sinukma suruping rasa jati mulih sejatine,
la ilaha illallah wekasaning urip.
Ashadu sahadat Fatimah,
anjenengi mande,
alungguh ing korsi gading,
anecep sari,
turun sari saking Nabi,
turun rasa saking Allah,
kaberkahan saking Pangeran.
Ashadu sahadat manik johar Fatimah,
mani embah dewi Fatimah kang sesaji,
baginda Ali kang nyakseni,
Jabaroil kang andongani,
Kanjeng Nabi Muhammad kang nampani,
Kolbi kang andum rasa,
sekabat Siti Fatimah katurunan kang sesaji,
dateng mbok Siti Fatimah,
laa ilaaha illallah muhammadur rosulullah.
Sahadat Wong Agung
==================
Allahumma inni kuntu minadzolimin,
liwang liwung gunung sembung,
bale jajar mangu-mangu, Gunung Semar Gunung Jati,
tamenga nana anak putune Mbah Kuwu Trusmi,
anak putune Mbah Kuwu Cirebon Girang Pangeran Cakra Buana,
kang cakra jagat papu dika,
kang cakra badan kawula,
laa ilaaha illallah muhammadur rosulullah
Sahadat Gunungjati II
===================
Ashadu Sahadat Cerbon,
Jumeneng gua Gunungjati,
Cemeti astana Gunungsembung,
Penggotekan petawunan,
Murub mancur cahyaning Allah,
Rat jagat urip ingsun,
Anasir Papat kasampurnan
Jumenenge Kuto Cerbon,
Saka Kersaneng Pangeran
Laa Ilaha Illaallah Muhammadur Rasulullah.
Sahadat Raga Komara
===================
Bissmillahir rahmanir rahim
Allahumma raga komara muhammad raga Allah
katurunan cahya dening Allah
Wit asih kinasihan ruhe wong sakabeh
Catatan: dibaca pada setiap jam 9 malam.
Laku: Puasa 7 hari dengan Mataigeni pada hari terakhir.
Rabu, 27 November 2019
KLASIFIKASI LAHAN KARUHUN SUNDA
1. Sodong:
2. Sarongge:
3. Cadas Gantung:
4. Mungkal Pategang :
5. Lebak :
6. Rancak :
7. Kebakan Badak:
8. Catang Nunggang :
9. Catang Nonggeng :
10. Garunggungan :
12. Lemag Sahar :
13. Dangdang Wariyan :
14. Hunyur :
15. Lemah Laki :
16. Pitunahan Celeng :
17. Kolomberan :
18. Jarian :
19. Sema : kuburan.
Sebaliknya, lahan yang bersifat baik dan sesuai untuk lokasi pemikiman penduduk, dapat dipilih di antara enam jenis lahan, yang perinciannya adalah:
1. Galudra ngupuk :
2. Pancuran emas :
3. Satria lalaku :
4. Kancah nangkub :
5. Gajah palisungan :
6. Bulan purnama :
Adapun tipe lahan yang buruk lokasinya dan tidak layak untuk tempat mendirikan rumah atau kampung adalah:
1. Gelagah katunan :
2. Cagak gunting :
3. Jalan ngolecer :
Beberapa jenis klasifikasi tanah/ lahan, yang baik maupun yang buruk, semua ditentukan oleh para karuhun Sunda jaman dahulu secara empiris, berdasarkan pengalaman hidup secara nyata. Namun bila ditelaah secara ilmiah, klasifikasi jenis lahan yang baik dan yang buruk menurut kepercayaan masyarakat Sunda kuno ini, tidak banyak berbeda dengan teori "Site Planning" modern.
Sebagai peraturan yang berlaku di masyarakat, maka ketentuan tentang mala ning lemah tadi tak boleh dilanggar, bahkan pengetahuan itu dapat dimanfaatkan bagi kesejahteraan masyarakat. Hal ini diungkapkan dalam pesan yang tercantun pada Naskah Sanghyang Siksakandang Karesian sebagai berikut:
Eta kehna kanyahokeun, dituhuna diyogyana, aya ma nu majar mo nyaho, eta nu mo satya di guna di maneh, mo teuing dicarek dewata arang. Tan awuring inanti dening kawah, lamun guna mo dipiguna, lamun twah mo dipitwah, sehingga ning guna kreta, kena itu tangtu hyang tangtu dewata.
"Itu semua patut diketahui, tepatnya dan perlunya. Bila ada yang mengatakan tidak perlu tahu, itulah yang tidak akan setia kepada keahlian dirinya, mengabaikan ajaran leluhur kita, pasti ditunggu oleh neraka; bila keahlian tidah dimanfaatkan, bila kewajiban tidak dipenuhi untuk mencapai kebajikan dan kesejahteraan, karena semua itu ketentuan dari Hyang dan Dewata”
Selasa, 26 November 2019
SAHADAT SUNDA JEUNG PANYIPUH ELMU
Rawung Ka’anjeng Gusti Wali Tunggal…
Laluhur Saka Wayana si Nareng Ka’anjeng Syech Haji Wali Sakti Kudratullah…
Sumerep ing Genuruwah Sang Kremi Pelabuhan Ratu…
Dupe Ciri Wali Purwa tanpa Wekasan…
Tusta Usmaningani Tugtupku Kersaning Allah…
KUMPULAN TERAWANGAN JEUNG NGARAGA SUKMA
Rabu, 13 November 2019
KUMPULAN PANGABARAN, SIMA JEUNG ANTINA
Rabu, 06 November 2019
KUMPULAN ASIHAN JEUNG PELET
Jumat, 25 Oktober 2019
PIWEJANG KARUHUN SUNDA DALAM SANGHYANG SIKSA KANDANG KARESIAN
Oleh Deden Heryana
Naskah Sanghyang Siksa kandang Karesian berjumlah 30 lembar, ditulis pada tahun 1440 Saka (1518 M). Naskah ini disimpan di Museum Pusat dengan nomor kode Kropak 630 (Mansukrip Sunda B) Sebagian isi dari naskah dapat diuraikan sebagai berikut :
1. Dasakerta
Kesejahteraan hidup dapat dicapai bila kita mampu memelihara 10 bagian tubuh yaitu :
1.Telinga
2.Mata
3.Kulit
4.Lidah
5.Hidung
6.Mulut
7.Tangan
8.Kaki
9.Tumbung (Dubur)
10.Alat kelamin (Purusa)
Jika 10 bagian tubuh tersebut tidak dijaga dapat mendatangkan musibah (dora bancana) tetapi bila digunakan dengan benar dapat membawa kesejahteraan (dasa kereta). Dahulu para paraji (dukun bayi) selalu membisikan wejangan pada telinga kiri bayi sesudah dimandikan “Ulah sadengena mun lain dengekeunana” (janganlah mendengar apa apa yang tidak pantas di dengar)
2. Dasa Prebakti
Ajaran ini menuntut ketataan seseorang pada orang lain karena kedudukannya, seperti : anak taat pada orangtua, istri taat pada suami, murid taat pada guru. Ini dimaksudkan agar kehidupan bermasyarakat dan bernegara dapat berjalan dengan baik dan lancar.
3. Pancaaksara Guruning Janma
Dalam Siksakandang dituturkan : “Pancaaksara ma byakta nu katongton kawreton, kacakeuh ku indriya” (Pancaaksara adalah kenyataan yang terlihat dan teralami, serta tertangkap oleh indera). Artinya : “Pengalaman harus dijadikan sebagai pelajaran bagi manusia” melalui pengalaman itu akan diperoleh hakikat dari diri manusia dan lingkungannya.
4. Darma Mitutur
Wejangan ini berkaitan dengan keharusan untuk seorang untuk belajar dari pengalaman dan dalam menuntut ilmu seseorang harus memiliki penyikapan untuk tidak memandang waktu, guru dan yang harus digurui dan harus bersikap teliti dan selektif. Darma Pitutur tersebut diuraikan melalui suatu siloka sunda kuno sebagai berikut:
-Tadaga kang carita hangsa (Ingin tahu tentang telaga, tanyalah angsa
-Gajendra carita banen (Ingin tahu tentang hutan, tanyalah gajah)
-Matsyanem carita sagarem (Ingin tahu tentang laut, tanyalah ikan)
-Puspanen carita bangbarem (Ingin tahu tentang bunga, tanyalah kumbang)
5. Ngawakan Tapa di Nagara
Setiap orang harus memiliki kemampuan dan keahlian, mulai dari seorang penggembala hingga pembesar kerajaan. Pada Naskah ini, disebutkan : “Sing sawatek guna, aya na satya diguna kahuluan; eta kehna turutaneun, kena eta ngawakan tapa di nagara” (Segala keahlian yang dengan setia dilakukan untuk negara, harus ditiru, karena itu berartu melakukan tapa di negara).
Contoh dari pekerjaan dan keahlian yang bermanfaat bagi negara antara lain adalah mentri, bayangkhara, pengalasan, pelukis, pandai emas, pandai besi, penyadap, prajurit, pemanah, pemungut pajak, penangkap ikan, penyelam dll.
6. Tritangtu Di Nu Reya
Merupakan tiga sendi kemenangan dalam masyarakat yang meliputi sikap “teguh, pageuh, tuhu” dalam kebenaran, Sikap ini mutlak dilakukan demi tercapainya kesejahteraan hidup. Bila setiap orang jujur dan benar dalam menjalankan tugasnya maka sejahtera di utara-selatan-barat-timur dan dimanapun yang ada di bawah langit.
7. Hidup yang pantas dan bersahaja
Setiap orang dianjurkan untuk selalu berusaha memenuhi kebutuhan hidupnya yaitu : “ Pakeun nu tiwas kala manghurip, emat-imeut rajeun leukeun, peda predana” (agar tidak sengsara selama hidup, haruslah hemat dan rajin, cukup pakaian).
Sikap hidup yang bersahaja dan tidak berlebihan ini diuraikan :
“Jaga rang hees tamba tunduh, nginum twak tamba hanaang, nyatu tampa ponyo, ulah urang kajongjonan. Yatnakeun maring ku hanteu” (Hendaknya kita tidur sekadar penghilang kantuk, minum tuak sekadar penghilang haus, makan sekadar penghilang lapar, jangan berlebihan. Ingatlah bila suatu saat kita tidak memiliki apa-apa).
8. Jangan gila pujian
Dinyatakan, “lamun aya nu muji urang, suita, maka geuning urang guminta pulangkeun ka nu muji, pakeun urang nu kapentingan ku pamuji sakalih. Lamun urang daek dipuji na kadyanggantang galah dawa minambungan tuna”
(Jika ada orang yang memuji kita, lalu sadarlah, kembalikan kepada pemuji, janganlah sekali kali mengharapkan pujian orang lain. Bila kita senang dipuji, sama halnya dengan galah panjang diberi sambungan sampai tidak dapat digunakan karna terlalu panjang).
9. Panca Parisuda
Panca Parisuda memiliki arti Lima Obat Penawar. Ini kaitannya dengan sikap menerima kritik “Lamun aya nu meda urang, aku sapameda sakalih” (Bila ada yang mengkritik kita, terimalah kritik orang lain itu). Anggaplah ibarat kita sedang dekil menemukan air untuk mandi, ibarat sedang lapar ada yang memberi nasi, ibarat sedang dahaga ada yang memberikan minuman. Dengan sikap tersebut dikatakannya , "Kadyangga ning galah cedek tunugalan teka” (Sama halnya dengan sodok dipapas menjadi runcing). Dengan kritik, akal budi kita akan makin kukuh dan tajam.
10. Hidup yang penuh berkah
Pelengkap hidup agar selamat dalam kehidupan dan mendapat berkah dalam hidup harus :
1.Cermat
2.Teliti
3.Rajin
4.Tekun
5.Cukup Sandang
6.Bersemangat
7.Berpribadi pahlawan
8.Bijaksana
9.Berani Berkorban
10.Dermawan
11.Gesit
12.Cekatan
11. Parigeuing dan Dasa pasanta
Dalam kehidupan masyarakat Jawa Barat tradisional ada 3 posisi yang menjadi tonggak kehidupan, yaitu Rama (Pendiri kampung dan Pemimpin masyarakat) Resi (Ulama atau Pendeta) Prabu (Raja yang memiliki kekuasaan) Dalam naskah, dianjuran agar orang berusaha memiliki wibawa seorang prabu, ucapan seorang rama dan tekad seorang resi.

